 |
|
| psychologuczelniewspółpracalinkimedia |
|
|
Dochodzenie do trzeźwości
Co to znaczy być uzależnionym? W jaki sposób można być znowu „czystym”, czyli trzeźwym? Czy pozbycie się pragnienia jest możliwe?Uzależnienie a przyzwyczajenie Psychiczne uzależnienie od alkoholu bądź narkotyków oznacza: - potrzeba danej substancji, aby usunąć napięcie psychiczne związane z chęcią jej przyjęcia, - brak kontroli nad czasem oraz sposobem przyjmowania substancji, - potrzeba coraz większej dawki substancji, aby doszło do pożądanego stanu intoksykacji (wzrasta tolerancja), - coraz więcej czasu jest poświęcanego czynnościom związanym ze zdobywaniem substancji. Powszechnie znane sygnały uzależniania to kac, zamroczenie/zaćmienie, słabe zdrowie, drżenie mięśni, gwałtowne zmiany nastroju, postępujące oddalanie się od rodziny oraz przyjaciół, problemy z instytucjami prawnymi. W zależności od stopnia uzależnienia, podczas odwyku wymagane jest przejście przez proces detoksykacji, przy czym należy pamiętać, iż wymaga on stałego nadzoru lekarskiego! Jeżeli „uzależnienie” dotyczy aktywności bądź rytuału (nie określonej substancji, jak papierosy, narkotyki czy alkohol), nazywamy to przyzwyczajeniem (habituacją). Habituacja to: współuzależnienie, uzależnienia związane z określonymi relacjami partnerskimi/seksualnymi, kompulsywne wydawanie pieniędzy, napady wilczego głodu, hazard czy wpadanie w furię z błahych powodów. Wprawdzie nie są to zachowania bezpośrednio niebezpieczne czy zaburzające psychicznie, jednakże – podobnie jak uzależnienie – są silnie powiązane ze sposobem życia i bardzo ciężko je zmienić. Palący problem Wdrażanie zmian wywołuje w psychice naturalny opór związany z zaburzeniem dotychczasowego porządku. Jest to szczególnie prawdziwe przy próbie wyjścia z nałogu czy rytualnych czynności, które bardzo mocno zakorzeniły się w naszym stylu bycia. W procesie zmieniania się często powstają w głowie pytania dotyczące własnej wartości oraz wątpliwości, czy rzeczywiście można się zmienić oraz czy jest to warte takiego wysiłku. Jednakże, aby osiągnąć zamierzony cel, nie można pozwolić, aby takie pytania zachwiały determinacją chorego – nie można dopuścić do powrotu do krzywdzących podmiot zachowań lub wytworzenia nowych, równie destrukcyjnych. Zadania do wykonania w procesie dochodzenia do trzeźwości Przede wszystkim należy zdać sobie sprawę, iż nałogi i niektóre przyzwyczajenia są naprawdę groźne i bardzo ciężko się ich wyzbyć. Dobrą wiadomością jest natomiast fakt, iż pociąg do nich stopniowo maleje, jeśli tylko konsekwentnie podążamy wyznaczoną trasą – ku trzeźwości. Programowe osiąganie pomniejszych celów to między innymi nabywanie umiejętności do zdobywania wsparcia od innych, docenienie siebie i dbałość o własne zdrowie psycho-fizyczne czy umiejętność radzenia sobie z problemami w różny (inny od picia etc) sposób. Czasem, żeby zrozumieć, jak bardzo destrukcyjne są określone zachowania oraz jak bardzo ktoś jest skoncentrowany na samym sobie, trzeba odczuć rzeczywisty ból, który jest ich wynikiem; utrata kontroli nad własnym życiem, choroby fizyczne i psychiczne, zniszczone relacje z innymi, rozpad rodziny, bankructwo, przemoc, problemy z prawem (a nawet więzienie), znęcanie psychiczne, fizyczne czy seksualne – takie konsekwencje nadużywania pewnych substancji, do pewnego czasu „niezauważane”, w pewnym momencie są tak nawarstwione, iż pomagają ocknąć się osobom chorym… Aby zmienić dotychczasowe destruktywne nawyki, należy: - pozostawać trzeźwym – jest to podstawa zwalczania nałogu. Oznacza zaakceptowanie faktu, iż chemiczne substancje przejęły kontrolę nad życiem podmiotu. Substancja, która na krótką metę pomagała zredukować stres, sama stała się źródłem cierpienia. Ponadto „dzięki” niej osoba nie miała możliwości uodpornić się na naturalny dla pewnych sytuacji stres, straciła szansę na uzyskanie pewnego rodzaju „doświadczeń życiowych”, czyli nie była w stanie wykształcić w sobie określonych mechanizmów obronnych oraz sposobów radzenia sobie z wyzwaniami życia codziennego, co z kolei doprowadziło to do zubożenia emocjonalnego. Należy zdać sobie sprawę, iż mechanizmy te w tym momencie są już niewystarczające oraz blokują drogę samorozwoju, więc należy je zastąpić dojrzalszymi sposobami radzenia sobie. - uzyskiwanie pomocy – często okazuje się, iż trzeźwość jest ciężko utrzymywać w „samotności” (jako jedyna osoba). Dlatego warto dzielić się negatywnymi odczuciami zarówno z najbliższymi, z grupą wsparcia, z osobami o podobnych odczuciach czy w końcu ze specjalistą, np. w trakcie psychoterapii. Jest to pomocne, aby wytrwać w postanowieniu i podsycaniu motywacji. Co jest naprawę skuteczne?: - zapewnienie grupy społecznej, zamiast izolowania się („samotna walka” jest trudniejsza), - budowanie pozytywnej osobowości, zamiast duszenia się w samooskarżeniach czy poczuciu wstydu, - pozbywanie się nadmiernego poczucia dumy oraz nadmiernych pretensji w stosunku do samego siebie (nadmiernego samoumniejszania), - stworzenie własnego języka, by omówić to, co do tej pory było przemilczane, - zrozumienie wartości dbania o siebie (organizm) oraz doceniania sibie jako człowieka, - celowe zarządzanie samym sobą zamiast poddawanie się bezskutecznym i autodestrukcyjnym przypadkowym działaniom. - wzięcie na odpowiedzialności za własny problem – uświadomienie sobie utraty kontroli oraz konsekwencje, jakie to pociąga, a które dotykają zarówno chorego, jak i jego najbliższych, - wyjście z roli ofiary i przyjęcie roli ocalonego – czyli zrozumienie, że chory nie ponosi odpowiedzialności za to, co się działo, ale za to, jakie reakcje wybierał, wybiera czy wybierać będzie. Należy wyzbyć się koncentracji na przeszłości i skupić na potrzebie zmiany na lepsze, - tworzenie i przestrzeganie ścisłego planu – dbanie o siebie, sięganie do własnego wnętrza emocjonalnego, rysowanie wyraźnych granic dla siebie i otoczenia czy otwieranie się na innych; wszelkie działania, które redukują pragnienie sięgnięcia po substancje i odbudowują nadzieję; koncentracja na zdrowym stylu życia – są to działania pomagające w tworzeniu planu. Czyli powinien on zawierać określone „działy”: - aktywności podnoszące sprawność fizyczną – ćwiczenia, relaksacja, sen, zdrowa dieta, - sposoby zapobiegania „wpadkom” – zidentyfikowanie sytuacji ryzykownych (wyzwalających pragnienie powrotu do starych metod działania), - naukę redukcji stresu, - rozwój asertywności. - stosowanie nabytej wiedzy jako wsparcie do dalszego rozwoju – wiele osób uzależnionych dopiero zdobywa wiedzę, którą inni przyswoili we wczesnych latach życia. Wymaga to od nich wysiłku świadomego słuchania i przyswajania informacji, co – wbrew pozorom – dla wielu nie jest naturalną umiejętnością. Gross, S., J. (2006). Sobering Up: Recovery from Addiction. PsychCentral |
| design by: agencja interaktywna thirtyfingers.com |