Psycholog, Psychologia, Psychologia pracy

Dzieci alkoholików

    Wg Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych (PARPA), w Polsce uzależnienie od alkoholu dotyka 600-800 tys. osób (2008), co oznacza, że potencjalnie 1200-2400 tys. dzieci zetknęło się z alkoholizmem przynajmniej jednego z rodziców.
    Przez długie lata badano problem wpływu alkoholu na rodzinę, związane z tym skutki społeczne oraz sposoby leczenia choroby alkoholowej zarówno rodzica, jak i zaburzeń dziecka. Dokładnym badaniem wpływu alkoholizmu na krewnych i przyjaciół alkoholika zajmowały się takie grupy, jak Al-Anon oraz Alateen. Po jakimś czasie została utworzona grupa Dzieci Alkoholików, gdyż okazało się, że problemy, z którymi się borykają są bardzo specyficzne i wymagają odrębnego traktowania.
    Dorastanie w domu alkoholika jest procesem bardzo bolesnym i wykańczającym psychicznie, najczęściej prowadzącym do wielu poważnych zaburzeń emocjonalnych i traumy, której nie można zwalczyć samemu. Dzieci w takich domach przyjmują różne role. Często stają się „superdzieckiem” – odpowiedzialne za utrzymanie rodziny w całości, wykarmienie swoich rodziców – pomimo ciągłego strachu przed nimi, tworzące na zewnątrz pozory „wszystko jest w porządku”. Paradoksalnie – właśnie one czują się nie tylko zawstydzone tym, co się dzieje z ich rodzicami, a także winne, że nie potrafią przezwyciężyć tych problemów. W konsekwencji dzieci te rozwijają zaburzony obraz siebie – niska samoocena, brak wglądu we własne emocje i brak empatii, niezrozumienie „normalnych” reguł rządzących zewnętrznym światem… W dorosłość wchodzą z brakiem umiejętności nawiązywania trwałych i satysfakcjonujących więzi z innymi ludźmi – przecież dorastali w poczuciu, że dorosłym nie można ufać, a w końcu nauczyli się akceptować zachowanie swoich rodziców i – nie znając alternatywy – przyjęli je za normę.
    Wszystkie psychiczne rany oraz genetyczne predyspozycje do alkoholizmu sprawiają, że zaburzone zachowania ich rodziców zostają powielone: bicie, znęcanie się emocjonalne nad najbliższymi, a ok. ¼ dzieci alkoholików sama zostaje alkoholikami. Ci, którym udało się nie wpaść w nałóg cierpią na inne zaburzenia natury psychicznej, np. na zaburzenia obsesyjno-kompulsywne, ciągłe dążenie do perfekcji (najczęściej opacznie rozumianej), nadmierne poszukiwanie aprobaty w oczach innych osób, przedkładanie ich potrzeb ponad swoje. Często wchodzą w relacje z alkoholikami (narkomanami etc) stając się współuzależnionymi. Nie potrafią również pomóc własnym dzieciom, jeżeli te zaczynają mieć problemy ze środkami odurzającymi, chociaż – co charakterystyczne – będą starały się kontrolować ten problem, mogą być nawet przekonane, że są w stanie sobie z nim poradzić. Niestety – ich zachowania sprawiają, iż problem ten tylko narasta i komplikuje się jeszcze bardziej.
    Dlatego należy zwrócić uwagę na to, że alkoholizm dotyka nie tylko jedną osobę, ale ma wpływ na całe jej otoczenie, a zwłaszcza na osoby najbardziej wrażliwe – dzieci. W przyszłości zostaną one dorosłymi, których niewyleczone problemy będą powodować dalsze zaburzenia zarówno u nich, jak i osób im najbliższych. Warto zwrócić się o pomoc do specjalisty, żeby przerwać ten krąg zaburzeń.

Gold, M., S. (2006). Children of Alcoholics. PsychCentral

PSYCHOLOG